عقرب

بدون دیدگاه

عقرب ها

scorpions

کژدم یا عقرب نام یکی از گونه‌های بندپایان رده عنکبوتیان با رنگ‌های زرد مایل به قهوه‌ای، قهوه‌ای، خاکستری و سیاه دارای هشت پا و نیشی با زهر کشنده است که در قسمت نوک دم آن قرار دارد. این گونه با اندازه 5.1 تا 18 سانتیمتر که بیشتر در آب و هوایی گرم فعال است و با چنگال‌های خارداری که قسمتی از دهانش محسوب می‌شود، می تواند ماده زهرآلود خطرناکی به سوی مهاجمان بپاشد.

حدود 1300 گونه عقرب در سراسر جهان شناسایی شده که دارای بدن دراز و دم بند بند می باشد که نیش سمی خود را در آن مخفی کرده اند. تنها نزدیک به 20 گونه سمی وجود دارد. عقرب ها بیشتر در مناطق مرکز، جنوب و جنوب غربی ایران یافت می شوند. 2 گونه ایرانوس و خوزستانوس در ایران کشف و با نام کژدم ایرانی به ثبت رسیدند و سه گونه کژدم خطرناک هم وجود دارد.

اندام عقربها به این شکل است که بدنی باریک و دراز با دم 5 بندی دارند که به صورت قوسی شکل در بخش عقبی بدن آنها قرار می گیرد. تفاوت های بسیاری بین گونه ها وجود دارد اما اغلب آن ها در حدود 2 اینچ به طور کامل رشد کرده اند.

بیشتر عقرب هایی که به منزل شما راه می یابند اصولاً نیش سمی ندارند و تنها گزشی شبیه به زنبور دارند.

گونه هایی از عقرب ها راه راه هایی در قسمت پشت خود دارند و اصولاً این عقرب ها سمی نیستند. این گونه به طور گسترده در قسمت جنوبی ایران گسترده شده اند و به دو صورت وجود دارند یا به صورت باندهای تیره که در بن آن ها کشیده شده در غیر این صورت بدن قهوه ای مایل به رنگ زرد دارند.

 این حشرات جزء حیوانات صحرایی به حساب میایند اما در واقع زیستگاه آن ها بیشتر در علفزارها، دشت ها، جنگل برگ ریز، جنگل کاج، جنگل هایی با باران فراوان و غارها یافت می شوند.

 انواع عقرب ها ۸ پا دارند رنگ بیشتر آنها زرد متمایل به قهوه ای، خاکستری، سیاه و قهوه ای است و نیش زهر آگینی دارند که برخی از زهرهایشان کشنده نیز می باشند. آن ها معمولا شب ها شکار می کنند و روزها در زیر سنگ یا سوراخ هایی در طول زمین و به طور کلی جاهای تاریک پنهان می شوند.

عقربها متعلق به راسته scorpionida از رده عنکبوتیان و موجوداتی شب فعال و تماماً سمی هستند. پنج بند انتهایی بدن باریک و تبدیل به اندامی شبیه دم شده که در انتها مجهز به کیسه سم و سوزن سمی است.

عقربها شکارچی حشرات و بندپایان کوچک دیگر هستند. دارای کلیسرهای قوی و پالپهای تغییر شکل یافته و بزرگ هستند که مجهز به انگشتهای ثابت و متحرک در انتها بوده و اندامی انبر یا گیره مانند ایجاد کرده است. شکل عمومی و اجزاء بدن عقربها در شکل به نمایش داده شده است.

در ایران دو خانواده به نامهای Butidae و Scorpionidae وجود دارند که آمار جنشها،گونه ها و زیرگونه های موجود در این دو خانواده در منابع مختلف،متفاوت گزارش شده است. آخرین لیست ارائه شده توسط فرزان پی در سال 1366 شامل 14 جنس،29 گونه و 4 فرم بوده است. عقربهای بوتیده دارای پدیپالپ باریک و کشیده و استرنوم مثلثی شکل هستند ولی عقربهای اسکورپیونیده پدیپالپ پهن و متورم و استرنوم پنج ضلعی دارند که اعضای این خانواده را میتوان بوسیله آن براحتی تشخیص داد.

اگر چه تمام عقربها سمی هستند ولی نیش همه آنها خطرناک نیست. با وجود این چون شناخت گونه های خطرناک نیاز به اطلاعات اختصاصی دارد از این رو بهتر است فرد عقرب زده را هرچه سریعتر به مراکز درمانی انتقال داد. سمیت عقربها و عوارض ناشی از عقرب گزیدگی به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهمترین آن نوع عقرب و در درجات بعدی سن، وضع تغذیه،فصل و شرایط جسمی فرد عقرب زده می باشند.

رنگ و اندازه ی عقربها ملاک سمیت آنها نیست. عقربها دو تیپ سم تولید می کنند. گروهی باعث فساد و نکروز نسج می شوند ( haemolytic )و غالباً عکس العمل های موضعی به شکل احساس سوزش شدید ، آماس موضعی و نکروز در محل نیش و زحم ایجاد می کنند. گروه دوم دارای سمی با تاثیر عمومی بر سیستم اعصاب (Nero toxic ) بوده و عوارض نیش آنها به صورت درد شدید، احساس سرما،عرق سرد،عطش،ترشح زیاد بزاق و تهوع است. سایر عوارض عمومی به شکل کرختی، اشکال در تکلم و بلع، فلج، تشنج،افزایش ضربان قلب و ورم عضلات قلب بروز می کنند. مرگ اغلب در اثر شوک و فلج دستگاه تنفس پس از دو ساعت ایجاد می شود.

درمان اختصاصی عقرب گزیدگی :

استفاده از سرم ضد عقرب است که اختصاصی عمل کرده و انواع موجود در هر کشور از جمله ایران سرم های پلی والان و معمولاً حاوی آنتی بادی چند عقرب خطرناک و مهم کشور به طور تواءم هستند.

سم عقرب ها به دلیل داشتن مقدار زیاد آنزیم هیالورونیداز (Hyaluronidase) به سرعت منتشر می شود و شکاف دادن (نیشتر) محل نیش که معمولاً بیش از یک نقطه است در کمک به فرد عقربزده مفید به نظر نمی رسد.ولی فشار محل نیش بلافاصله پس از نیش زدن تا حدودی به خروج سم کمک می کند. بستن گارو در بالای عضو نیش خورده علایم درمانی و تزریق کورتیکواستروئیدها توصیه می شود.

تزریق وریدی گلوکونات دو کلسیم که به منظور تخفیف دردهای انقباضی عقرب گزیدگی در گذشته توصیه می شد، با توجه به اینکه یون کلسیم در ترشح استیل کولین (که خود عامل انقباض عضلانی است) دخالت دارد. مفید به نظر نمی رسد. برای جلوگیری از عقرب زدگی در مناطق گرمسیر و عقرب خیز بازرسی وسایل، پوشاک و رختخوابها قبل از استفاده ضروری است.

سمپاشی علیه عقرب :

مصرف سموم بادوام مثل سم لیندین، بایگون و دیازینون در اطراف منازل مفید است. در مناطق روستایی نگهداری طیور در حیاط منازل باعث کاهش جمعیت عقربها می شد.

Category: سمپاشی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

فهرست